به گزارش خبرنگار مهر، آیین تجلیل از کسب و کارهای خلاق حامی بانوان سه شنبه ۷ مهرماه با حضور محمدحسین ایمانی خوشخو، رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و سرپرست پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی؛ سید صادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر و زهرا بختیاری، مدیر انجمن تولیدی دانش بنیان در مرکز همایشهای دانشگاه علم و فرهنگ برگزار شد.
تثبیت سهم بانوان در مالکیت، مدیریت و منابع کسبوکارهای فرهنگی
سید صادق پژمان، مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با اشاره به نقش بانوان کارآفرین در شرایط دشوار کشور گفت: از بانوان کارآفرینی که در این شرایط سخت، در کسبوکارهای خود موفقیتهایی را رقم زدند و در کنار یکدیگر به توسعه حوزه فرهنگ، هنر و محتوای کشور کمک کردند، تشکر میکنم.
پژمان افزود: آنچه از فضای زیستبوم فرهنگ و هنر کشور درک میکنیم و مطابق مطالعات و پژوهشهایی که انجام شده، نشان میدهد که در چند بخش، بهخصوص در حوزه اقتصاد فرهنگ و هنر کشور، در مسیر توسعه با اختلالهایی مواجه هستیم.
مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با تشریح این مسائل در چهار بخش گفت: بخش اول و مهم، زیرساختهای حقوقی کشور در پشتیبانی از کسبوکارهای این حوزه است. همانطور که مطلع هستید، موضوع مالکیت فکری بهعنوان یک مؤلفه مهم در کسبوکارهای حوزه صنایع خلاق در جهان شناخته شده. آن چیزی که به این کسبوکارها هویت و قابلیت توسعه میدهد و آنها را مقیاسپذیر میکند، مالکیت فکری است؛ اما این موضوع در نظام حقوقی کشور تا چه اندازه تعریف، جایابی و مورد توجه قرار گرفته است؟
پژمان گفت: آنچه بررسی کردم، نشان میدهد که متأسفانه کسبوکارها زمانی که برای دریافت پشتیبانی حقوقی مراجعه میکنند، همچنان از قوانینی استفاده میکنند که مربوط به قانون سال ۱۳۴۸ است، ینی قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان که البته بعداً اصلاحیه کوچکی نیز به آن اضافه شده است و همچنان کسبوکارهای ما باید از همان قانون استفاده کنند.
او افزود: اگر موضوع قانون جامع کسبوکارهای حوزه خلاق و فرهنگی را که در برخی کشورها وجود دارد کنار بگذاریم، ما واقعاً در بحث اصلاح قوانین، به یک زیرساخت حقوقی مدرن نیاز داریم که بتواند مسائل صنایع فرهنگی را بهروز حل کند. ما حتماً در آینده نزدیک، در حوزه موضوعات جدیدی که فناوری وارد کرده، بهخصوص موضوع هوش مصنوعی، در زمینه مالکیت فکری با تعارضات حقوقی و قانونی مواجه خواهیم شد. قانون باید از ما پشتیبانی کند تا کسبوکارها بتوانند از این ظرفیت استفاده کنند.
مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، دومین مسئله را زیرساختهای مالی دانست و بیان کرد: همانطور که احتمالاً با نظام مالی و بانکی کشور مواجه شدید، آن چیزی که قرار بوده بهعنوان پشتوانه و کمک برای تأمین مالی عمل کند، عموماً داراییهایی است که شرکت، مؤسسه یا مجموعه در اختیار دارد و بر مبنای آن میتواند تأمین مالی بدهیمحور یا داراییمحور انجام دهد.
پژمان ادامه داد: اما وقتی شرکتهای این حوزه برای تأمین مالی پروژههای خود به نظام مالی یا نظام بانکی کشور مراجعه میکنند، نظام مالی درک دقیقی از داراییهای این حوزه ندارد. یکی از اختلالات مهم این است که داراییهای ما در این حوزه با داراییهای فیزیکی اقتصاد سنتی متفاوت است. در اقتصاد سنتی، ماشینآلات، ملک و کارخانه وجود دارد؛ اما در اینجا مالکیت فکری، برند و دانش وجود دارد. این موارد در همه دنیا به رسمیت شناخته میشوند و به واسطه آنها میتوان تأمین مالی انجام داد.
او گفت: ناظر به همین مسائل، ما برنامهریزی کردیم و بسیاری از این موارد در حال اصلاح است و اقداماتی نیز انجام شده که امروز نتیجهبخش بوده. برای مثال، در همین حوزه بحث داراییهای نامشهود، مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر طی شش، هفت ماه گذشته با نظام بانکی کشور، با کمک وزیر و بانک مرکزی، موضوع بهادار کردن داراییهای نامشهود و امکان توسعه آن در نظام بانکی را فراهم کرده است.
پژمان افزود: این طرح بهصورت پایلوت از حوزه هنرهای تجسمی شروع شده و حتماً به بخشهای دیگر، از جمله انیمیشن، بازیهای دیجیتال و بخشهای دیگر توسعه پیدا خواهد کرد تا کسبوکارها بتوانند از ظرفیتهای خود برای تأمین مالی استفاده کنند.
او ادامه داد: صندوق پژوهش و فناوری توسعه فرهنگ و هنر نیز ذیل همین اتفاق شکل گرفته است. در مواردی که در حوزه تأمین مالی، حتی در تأمین مالی جمعی، نیاز بوده است که ریسک پذیرفته شود یا ضمانتنامه صادر شود، از طریق همین صندوق این مسئله دنبال شده است.
مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، سومین مسئله را زیرساخت اطلاعاتی عنوان کرد و گفت: ما همچنان اطلاعات دقیقی از وضعیت کسبوکارهای این حوزه در کشور نداریم. به هر بخشی که مراجعه کنید، اطلاعات پایه درباره اینکه چقدر ظرفیت داریم، چقدر توان داریم، چه میزان گردش مالی داریم و چند نفر در این بخش شاغل هستند، بهصورت دقیق وجود ندارد.
او افزود: این موضوع حتی به قوانین نیز تصریح پیدا کرده است. ما در قانون برنامه هفتم توسعه، بسیاری از موارد را بهعنوان اهداف کمی تعیین کردیم؛ برای مثال، تعداد ساعتهایی که باید انیمیشن ساخته شود یا سهمی که باید از بازار بازیهای داخلی داشته باشیم؛ اما حتماً نیاز داریم که با یک آمار مبنا مشخص کنیم از کجا قرار است به کجا برسیم.
پژمان اظهار کرد: این یکی از موضوعاتی است که حتماً مجموعههایی حتی غیر از دانشگاهها و پژوهشگاهها میتوانند در آن کمک کنند تا به یک داشبورد آماری و اطلاعاتی برسیم که کسبوکارها بتوانند از آن استفاده کنند. این اطلاعات نامتقارن است؛ یعنی ما از وضعیت خودمان مطلعیم، اما بیرون از اکوسیستم، شناخت دقیقی از ظرفیتهای بسیار خوب این حوزه وجود ندارد.
مدیرعامل مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر، تولید ادبیات و تغییر رویکرد را چهارمین موضوع دانست و گفت: ما همچنان ظرفیتهای حوزه اقتصاد فرهنگ و هنر را در بخش سیاستگذاری و اجرایی کشور، بهعنوان یک مبنای جدید، آنگونه که باید نمیبینیم و هنوز این تغییر پارادایم بهصورت کامل درک نشده است.
پژمان افزود: شما فکر کنید با همه موانعی که در کشور وجود دارد، در تأمین مالی، ساخت و تولید، همچنان خیلیها توسعه را در همان حوزه اقتصاد صنعتی میبینند؛ اینکه حتماً باید پالایشگاه یا پتروشیمی ساخته شود، کارخانه ایجاد شود و از این مسیر امکان توسعه فراهم شود.
او ادامه داد: حالا فکر کنید یک نفر بخواهد طرح تولید یک انیمیشن، یک بازی یا صنایع دستی را ارائه کند. هیچکدام از این موارد در رویکردهای ما در بخشهای مختلف کشور، از رسانه گرفته تا دانشگاه و حتی قانونگذاری و سیاستگذاری، آنگونه که باید جا نیفتاده است. به نظرم تولید ادبیات، تولید دانش و تغییر این دیدگاه و رویکرد، موضوع مهمی است.
پژمان در ادامه با اشاره به شرایط دشوار کشور و تأثیر آن بر کسبوکارهای بانوان گفت: در همه این موارد درگیر هستیم و به همه شما خدا قوت عرض میکنم. بالاخره روزهای سختی را سپری کردید. مطالعاتی که در خصوص اتفاقات بعد از جنگ در کشورهای دیگر انجام شده، نشان میدهد که یکی از مهمترین ضربهها را کسبوکارهای حوزه زنان متحمل شدند.
او افزود: ما باید مراقبت کنیم که بعد از ایام جنگ یا در شرایط پس از جنگ، اولین بخشی که ممکن است این ریسک را متحمل شود یا این ضربه به کسبوکارهای آن وارد شود، حوزه زنان نباشد. زنان کارآفرین، بخش مهمی هستند که باید برای آنها برنامهریزی کرد.
پژمان گفت: بانوان باید بتوانند منابع کافی برای اقدامات و کارهای آینده در اختیار داشته باشند. در موضوع مالکیت نیز، اگر لازم است کمک شود تا در جایی که فعالان این حوزه در حال فعالیت هستند، سهم آنها از مالکیت آن حوزهها تثبیت شود.
او افزود: در حوزه مدیریت نیز بخشهایی داریم که همچنان تعداد زیادی از خانمها و بانوان در آنها فعال هستند، اما مدیریت به آنها سپرده نشده است؛ در حالی که آنها هم کارآمدتر و هم بهینهتر رفتار کردهاند. باید زیرساخت لازم برای این حضور مدیریتی فراهم شود.
پژمان با اشاره به نتایج یک پیمایش انجامشده از سوی پژوهشگاه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: در آخرین پژوهشی که در آخرین پیمایش پژوهشگاه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه ارزشها و نگرشها انجام شده، این سؤال از مردم پرسیده شده است که چقدر علاقهمند هستند بانوان در حوزه فعالیتهای اجتماعی و کارآفرینی درگیر باشند.
او ادامه داد: یکی از جمعبندیهایی که این پیمایش به ما نشان میدهد، پذیرش گسترده، بالای ۷۰ درصد، است. افرادی که پاسخ دادهاند، گفتند که بسیار علاقهمند هستند خانمها در فعالیتهای اجتماعی درگیر باشند.
افزایش تابآوری جامعه در شرایط دشوار، نیازمند حضور فعال بانوان است
محمدحسین ایمانی خوشخو، رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و سرپرست پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، با تأکید بر لزوم افزایش تابآوری جامعه در شرایط دشوار کشور گفت: ما در دورانی زندگی میکنیم که کشور واقعاً در یک پیچ تاریخی قرار دارد. شاید در این چهلوچند سال بعد از انقلاب اسلامی، کشورمان چنین دوران سختی را تجربه نکرده است. حتی در جنگ هشتساله نیز، برای تعدادی از شما که بیشتر به یاد دارید، چنین شرایطی را تجربه نکردیم. مسئله مهم در این دوران این است که در اثر این فشارها، ما تابآوری جامعه را بیشتر کنیم. امید به اینکه از این پیچ با موفقیت بیشتری عبور کنیم، افزایش خواهد یافت.
خوشخو، افزود: یکی از مؤلفههای افزایش تابآوری، حضور فعال خانمهاست. زمانی فقط توانمندیهای عاطفی و محوریت خانه مطرح بود، ولی نشان داده شد که بانوان، در عرصه و میدان هم از آقایان جلو زدند. ما الان در همین دانشگاه، اکثر دانشجویانمان دخترخانمها هستند و واقعاً هم در پیشرفتهای تحصیلی جلو هستند.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و سرپرست پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، با اشاره به لزوم افزایش میدان دادن به بانوان در عرصههای مختلف گفت: این ظرفیت را ما باید بیشتر استفاده کنیم و میدان بدهیم. نیمی از جمعیت جامعه را بانوان تشکیل میدهند. ما اگر از این نیمی از ظرفیت، حتی یکدوم استفاده هم بکنیم، خیلی جلو هستیم. وقتی که خانمها وارد بازار کار میشوند، درست است که درآمد خانوارها و جامعه بیشتر میشود، ولی نکته مهم اینجاست که کیفیت زندگی هم بالاتر میرود. این نکته مهم واقعاً باید مورد توجه قرار بگیرد.
او، به حضور فعال و موفق بانوان در کسبوکارهای خانگی اشاره و بیان کرد: نکته دیگری که در همه جوامع، مخصوصاً جوامع شرقی، مهم است، حضور بانوان در کسبوکارهای خانگی است. این تجربه در چین بسیار موفق بوده. ما فکر میکنیم خیلی از محصولاتی که از چین وارد میشود، توسط مؤسسات بزرگ و چندمنظوره تولید میشود؛ اما بنده از نزدیک دیدم که اکثر اینها در خانهها تولید میشوند، ولی با یک مدیریت حسابشده و با نقش اصلی بانوان. خب، این تجربه را ما میتوانیم استفاده کنیم. سازمانهایی که در سطوح مدیریتی از بانوان استفاده میکنند، نمونههای موفقی دارند
زنان توانمند صنایع خلاق باید امکان حضور در بازارهای بینالمللی را داشته باشند
زهرا بختیاری، مدیر انجمن شرکتهای دانشبنیان با اشاره به ظرفیت زنان در ساخت آینده گفت: ما در عصری زندگی میکنیم که دنیا دیگر به دنبال نام یا جنسیت نیست؛ دنیا تشنه ایده است. حقیقت این است که صنایع خلاق و زیستبوم نوآوری، بزرگترین و مهربانترین دری را باز کردند که یک بانوی ایرانی بتواند با اعتمادبهنفس از آن عبور کند و اثرگذاری خود را به تمام جهان نشان دهد.
او بیان کرد: اینجاست که نقش زنان سرزمین من میتواند بسیار فراتر از حضور باشد. زنان فقط استفادهکنندگان از فناوری نیستند؛ سازندگان آیندهاند. فناوری بسیاری از مرزهایی را که در گذشته برای حضور اقتصادی زنان وجود داشت، تغییر داده است. امروز یک ایده میتواند از داخل یک خانه متولد شود، در یک تیم کوچک توسعه پیدا کند، با یک شبکه حرفهای رشد کند و به بازاری در آن سوی جهان برسد.
مدیر انجمن شرکتهای دانشبنیان با اشاره به ظرفیت حوزه اصناف در مشاغل خرد، کوچک و خانگی گفت: ما سهونیم میلیون واحد صنفی در کشور داریم. ۱۵ درصد واحدهای صنفی در استان تهران متمرکز است و ۲۰ درصد از واحدهای صنفی نیز تولیدی هستند. رویکرد خلاق و نوآورانه شما میتواند کمک کند که این ظرفیت در زیستبوم خلاق و نوآوری کشور قرار بگیرد. باید درباره نقش زنان در شکل دادن به آینده فناوری صحبت کنیم؛ زیرا آینده فقط توسط مهندسان و برنامهنویسان ساخته نمیشود. آینده را کسانی میسازند که میتوانند فناوری را با نیازهای واقعی انسان پیوند بزنند و این دقیقاً همان نقطهای است که صنایع خلاق اهمیت پیدا میکند.
او ادامه داد: اگر کمی از فناوری فاصله بگیریم، امروز سه نسل در کنار هم زندگی میکنیم. ما در تقاطع سه نسل با هم قرار داریم؛ مادربزرگهایی با حکمت ریشهدار، مادرانی با تجربه و صبر بیپایان و دخترانی با سرعتی خیرهکننده در یادگیری. فرصت طلایی ما اینجاست. ما میتوانیم این سه نسل را در یک زنجیره ارزش قرار دهیم.
بختیاری با تأکید بر ضرورت پیوند اقتصاد سنتی و فناوری گفت: ما قرار نیست اقتصاد سنتی را از بین ببریم و مقاومتی در برابر این موضوع ایجاد کنیم؛ قرار است این دو در کنار هم، یکدیگر را کامل کنند و به توسعه کشور کمک کنند. من این سه نسل را نه یک شکاف، بلکه یک زنجیره ارزش میبینم. نسل اول حامل تجربه و سرمایه فرهنگی است، نسل دوم حلقه اتصال و ترجمه است و نسل سوم حامل سرعت، جسارت و زبان جدید فناوری است.
مدیر انجمن شرکتهای دانشبنیان بیان کرد: در این میان، مادران میتوانند مهمترین حلقه اتصال باشند. مادر میتواند تجربه را به دانش، دانش را به مهارت و مهارت را به آینده تبدیل کند. بسیاری میگویند فناوری ما را از خانواده دور میکند، اما من میگویم خیر؛ تکنولوژی آمده است تا ما را به نسخه بهتری از خودمان در خانه تبدیل کند. ما نباید بین سنت و فناوری یکی را انتخاب کنیم. هدف ما باید این باشد که ریشههای خود را با ابزارهای آینده پیوند بزنیم.
او گفت: صنایع خلاق از این منظر مزیت ویژهای دارند؛ زیرا در این حوزه سرمایه اصلی همیشه ساختمان و تجهیزات نیست. گاهی سرمایه اصلی یک ایده، یک روایت، یک مهارت، یک استعداد، یک تجربه زیسته و یک نگاه متفاوت به جهان است. این ویژگی باعث میشود صنایع خلاق بتوانند یکی از مهمترین بسترهای حضور و اثرگذاری بانوان باشند.
بختیاری ادامه داد: اما برای اینکه این ظرفیت بالفعل شود، باید اکوسیستم را نیز متناسب با آن طراحی و توسعه دهیم. اگر میخواهیم زنان در زیستبوم نوآوری نقشآفرین باشند، باید چند زیرساخت را همزمان تقویت کنیم. نخست، زیرساخت اشتغال و کار انعطافپذیر.
مدیر انجمن شرکتهای دانشبنیان درباره حضور بینالمللی زنان فعال در صنایع خلاق گفت: زنان فعال در صنایع خلاق باید بتوانند در نمایشگاهها، رویدادها و شبکههای بینالمللی، بدون موانع حقوقی، حضور اثرگذار داشته باشند. ما این موضوع را برای حوزه ورزشکارانمان توانستهایم حل کنیم و انتظار داریم این مهم برای فعالان زیستبوم نوآوری و فناوری کشور نیز محقق شود.
بختیاری با اشاره به اهمیت زیرساختهای حقوقی افزود: موضوع بعدی، زیرساختهای حقوقی است. با توجه به مسائلی که امروزه پیش آمده و این روزها با آن مواجه هستیم، در شرایط نوسانات ارزی و افزایش هزینههای لجستیکی، سواد حقوقی و قراردادی اهمیت بسیار زیادی دارد.
او، زیرساخت بعدی را شبکهسازی عنوان کرد و گفت: موضوع بعدی، زیرساخت شبکهسازی است؛ چون نوآوری در تنهایی اتفاق نمیافتد. ایدهها در شبکه رشد میکنند، سرمایه در شبکه پیدا میشود، بازار در شبکه شکل میگیرد و دانش و تجربه در شبکه منتقل میشود. بنابراین یکی از مهمترین کارهای ما باید این باشد که شبکههای حرفهای زنان را تقویت کنیم؛ نه صرفاً شبکههایی برای گفتوگو، بلکه شبکههایی برای همکاری، بازارسازی، سرمایهگذاری، انتقال تجربه و حضور بینالمللی.
مدیر انجمن شرکتهای دانشبنیان تأکید کرد: قانون هم باید همراه نوآوری حرکت کند. ما در مسیر توسعه زیستبوم نوآوری، به یک گفتوگوی جدی میان زنان، فعالان اقتصادی و نظام تقنینی نیاز داریم. هرجا مقرراتی با واقعیت اقتصاد جدید سازگار نیست، باید آن را شناسایی، مستند و برای اصلاح آن گفتوگو کرد. من این را یک مانع نمیبینم؛ این را بخشی از فرایند ساختن زیستبوم آینده میدانم.
بختیاری گفت: ما باید بتوانیم نظام مسائل تقنینی بانوان را در زیستبوم نوآوری دقیقاً شناسایی کنیم. قانون خوب، قانونی است که بتواند با سرعت تحول جامعه و فناوری حرکت کند.
بختیاری افزود: به همین دلیل من به آینده حضور زنان در صنایع خلاق و زیستبوم نوآوری خوشبینم؛ نه به این دلیل که این مسیر ساده است، بلکه به این دلیل که ظرفیت بسیار بزرگی در زنان سرزمینم وجود دارد و فناوری امروز امکان بهرهگیری از این ظرفیت را بیش از گذشته فراهم کرده است.
در ادامه برنامه از کسبوکارهای خلاق بانوان تجلیل شد:
برگزیده:
یکتا اکرمثانی، محور نوآوری
الهام اسدی، محور نوآوری
زهرا جابر، محور اشتغالآفرینی
محبوبه فضایلی، محور نوآوری اجتماعی
ملیحه ذوالفقاریان، محور توانمندسازی
ناهید زراعتی، محور تابآوری در شرایط بحران و پسابحران
عارفه سادات نقینژاد، محور تابآوری در شرایط بحران و پسابحران
شایسته تقدیر:
زهرا عسگری، محور اشتغالآفرینی
سیمین ابراهیمی، محور توانمندسازی
کوثر کریمی، محور توانمندسازی
مرضیه تجویدی، محور تابآوری در شرایط بحران و پسابحران
نظر شما